Omurga, 33 adet omur kemiğinden oluşur. Bu kemiklerin 7 tanesi boyun omuru, 12 tanesi sırt omuru, 5 tanesi bel omurudur. Beş tanesi birleşmiş olarak sakrum denilen kemiği ve 4 tanesi yine birleşmiş olarak koksiks denilen kuyruk sokumu kemiğini oluşturur. Omurganın görevi omuriliği korumak ve gövdeyi dik pozisyonda tutmak için destek sağlamaktır.

Birinci ve ikinci boyun omuru ve birleşik olan omurlar hariç diğer omur kemikleri arasında disk adı verilen destek yapıları bulunur. Diskler, ortasında yumuşak jelatinöz kıvamlı nükleus pulposus denilen bölüm ile bunların çevresinde daha sert elastik yapıdan oluşan annulus fibrosus denilen bölümden oluşur. Diskler, omur kemiklerine destek olup üzerlerindeki yükü dağıtan, darbelerin bir kısmını emen esnek bir yapı görevi görür.

Omur kemikleri disk yapıları, ligaman denilen bağ yapıları ve küçük eklem yapıları ile birbirine bağlanır. Omur kemiklerinin bu şekilde birbirine bağlanıp omurgayı oluşturması ile her bir omur kemiğinin arka bölümünde bulunan küçük kanal birleşerek omurga kanalı denilen silindirik bir kanalı oluşturur. Omurilik, bu kanal içinde yer alır ve beyin sapının devamı olarak birinci boyun omurundan (C1) birinci bel omuruna (L1) kadar uzanır. Bundan sonraki bölüm saçak şeklinde (cauda equina) sinir liflerinden oluşur. Omurilikten sağlı sollu birer çift olarak spinal sinir denilen periferik sinir sistemini oluşturan 31 çift sinir çıkar. Bunların 8 tanesi boyun, 12 tanesi sırt, 5 tanesi bel, 6 tanesi kuyruk sokumu bölümündedir. Bu sinirler kollara, gövdeye, bacaklara ve iç organlara gider.

The post Omurga ve Omurilik Basit Anatomisi appeared first on Dr. Kubilay Murat Özdener.

Boyun (servikal), bel (lomber) veya daha nadir görülen sırt (torakal) fıtığı, travma, ağır kaldırma, fazla kilo, yaşlılık, postür bozukluğu, genetik yatkınlık gibi çeşitli nedenlere bağlı olarak omurga kemikleri arasında bulunan disk adı verilen yapıların neden olduğu hastalıktır. Az önce saydığımız nedenlere bağlı olarak diskin çevresini oluşturan annulus yapısının yıpranmasını takiben diskin ortasında bulunan jelatinöz yapının omurga kanalına doğru taşması yani fıtıklaşması sonucu omuriliğe ve sinirlere baskı yapması nedeniyle ortaya çıkan tablodur.

Bulgular sorunun bulunduğu yere ve büyüklüğüne göre değişir. Fıtıklaşmış veya yıpranmış disk herhangi bir sinire baskı yapmıyorsa yalnızca boyun veya bel ağrısına neden olabilir. Ama sinire baskı yapıyorsa bulunduğu bölgeye göre boyunda ise omuz ve kol ağrısı, el ve kolda uyuşma ve güçsüzlük, omurilik baskısı olduğu zaman bu şikayetlere ek olarak yürüme güçlüğü, bacaklarda kramp ve kas spazmları, el ve ayaklarda koordinasyon bozukluğu,dengesizlik gibi şikayetler ortaya çıkar. Belde ise bel, kalça ve bacağa yayılan ağrı, bacakta, ayakta uyuşma, karıncalanma ve güçsüzlük, ileri evrelerde barsak ve mesane fonksiyonlarının kaybı gibi şikayetler ortaya çıkar.

Tanı öykü, şikayetler, nörolojik muayene bulguları ve gerekli olan tanısal incelemeler sonrası koyulur. Bu inceleme testleri:

• Röntgen filmleri
• Bilgisayarlı tomografi (BT)
• Diskografi
• Manyetik rezonans görüntüleme (MRG)
• Miyelografi
• Nörofizyolojik testler (EMG, SEP, MEP)
• Selektif sinir kökü bloğu
• Çeşitli kan tetkikleridir.

Cerrahi dışı (konservatif) tedavi yöntemleri

Cerrahi dışı tedavi yöntemleri birçok şikayeti azaltabilir. Ağrı kesici ve kas gevşetici ilaçlar kullanılabilir. Fiziksel aktiviteyi kısıtlamak ve servikal boyunluk kullanmak omurgayı destekler,ağrı ve irritasyonu azaltır. Tetik nokta enjeksiyonu geçici olarak ağrıyı azaltabilir. Algolojik girişimler ( epidural steroid enjeksiyonu, transforaminal enjeksiyon, faset enjeksiyonu vb.) uygun hastalarda fayda sağlayabilir. Çeşitli fizik tedavi uygulamaları uygun hastalarda hastaların şikayetlerini giderebilir. Konservatif tedavi seçenekleri altı ile sekiz hafta kadar uygulanabilir. Bu tedavi esnasında kolunuzda veya bacağınızda uyuşma veya güçsüzlük şikayetiniz olursa, ağrınızda şiddetlenme olursa mutlaka doktorunuzla tekrar görüşün.

Ne zaman cerrahi tedavi gerekli olur ?

Disk hernilerini tedavi etmek için birkaç tedavi seçeneği vardır. Cerrahi tedavi seçeneğini disk hastalığınızın özellikleri, omuriliğe veya sinir köküne bası olup olmaması, bası varsa bu basının yeri ve büyüklüğü, yaşınız, eşlik eden başka hastalıklarınızın durumu ve daha önceden bu hastalığınız ile ilgili uygulanmış olan tedaviler gibi faktörler belirler.

Şayet cerrahi dışı tedavi yöntemleri şikayetlerinizi gidermiyorsa, el, kol veya bacaklarınızda ilerleyen uyuşma, karıncalanma, güç kaybı gibi şikayetler varsa, yürüme ve denge bozukluğu gibi şikayetleriniz varsa cerrahi tedavi gerekebilir

Ne zaman acil ameliyat gerekir ?

Ani olarak gelişmiş ileri derecede kuvvet kaybınız varsa, genital bölgenizde ve makat bölgenizde uyuşma ve karıncalanma ile birlikte küçük ve büyük tuvaletinizi kaçırma şikayetiniz varsa mümkün olan en kısa sürede ameliyat olmanız gerekir.

Cerrahi dışı tedavi seçenekleri nelerdir ?

Cerrahi tedavi seçenekleri çeşitlidir. Bu seçeneğin belirlenmesinde yukarıda belirtilen faktörlere göre doktorunuzla birlikte karar vermelisiniz. Bu seçenekler perkütan diskektomi yöntemleri (laser diskektomi, perkütan otomatik diskektomi, İDET vb.), endoskopik diskektomi, mikrodiskektomi ve klasik diskektomidir. Bugün için tüm dünyada altın standart olarak kabul edilen cerrahi tedavi yöntemi mikrodiskektomidir.

Sağlıklı günler.

The post Disk Hernileri (Fıtıklar) appeared first on Dr. Kubilay Murat Özdener.

Spondilolistezis veya Türkçe adı ile omurga kayması çeşitli nedenlere bağlı olarak, üst üste hizalı dizilimde olan omurgaların bir veya daha fazlasının bu hizalı dizilimi bozacak şekilde yer değiştirmesi yani kaymasıdır. Bu kayma genellikle öne doğru olabileceği gibi arkaya, sağa veya sola olmak üzere her yöne doğru olabilir. Kayma boyun, sırt ve bel omurgalarından herhangi birinde olabilir. Tek omurgada olabileceği gibi birden fazla omurgada da olabilir. En fazla bel bölgesinde görülür. Boyun ve sırt bölgesinde olanlar genellikle travmaya bağlı olarak ortaya çıkar.

Omurga kayması nedenlerine göre altı ana gruba ayrılır:

1. Dejeneratif:  Genellikle orta yaş ve üzerinde görülür. Omurgadaki küçük eklemlerin yaşlanmaya bağlı olarak kireçlenmeleri ve yapılarının bozulmasına , ayrıca omurgalar arasında yer alan ligaman denilen esnek yapıların zayıflamasına bağlı olarak ortaya çıkan omurga kaymasıdır.
2. Travmatik:  Geçirilen bir kaza nedeniyle omurga kemiğinin arka bölümünde oluşan kırıklara bağlı olarak  oluşan omurga kaymasıdır.
3. Displastik:  Omurga kemiğindeki doğuştan olan anormalliklere bağlı olarak ortaya çıkan omurga kaymasıdır.
4. İstmik:  Çeşitli nedenlere bağlı olarak omurga kemiğinin  arka bölümünde yer alan (pars interartikülaris) defektlere bağlı oluşan omurga kaymasıdır.
5. Patolojik:  Enfeksiyon, tümör gibi nedenlere bağlı olarak oluşan omurga kaymalarıdır.
6. Ameliyat sonrası:  Daha önce geçirilen omurga ameliyatlarına bağlı olarak oluşan omurga kaymalarıdır.

Kaymanın şiddetine göre 5 gruba ayrılır:

1. Derece : %0-25
2. Derece : %25-50
3. Derece : %50-75
4. Derece : %75-100
5. Derece : %100 den fazla

Omurga kayması olan hastalarda şikayetler kaymanın bulunduğu bölgeye göre değişir. Genellikle bel bölgesinde görüldüğü için şikayetler de bu bölge ile ilişkilidir. Genellikle belde sertlik hissi, bacaklarda gerginlik hissi, bel, kalça ve bacaklarda ağrı, uyuşma  gibi şikayetlere neden olur. Muayenede  sinir germe testlerinde pozitiflik, his kusurları, kuvvet kayıpları tespit edilebilir veya normal muayene bulguları olabilir.

Tanı koymaya yardımcı olacak tetkikler ayakta dik pozisyonda önden ve yandan çekilmiş röntgen filmleri, ayakta öne ve arkaya eğilerek yandan çekilen röntgen filmleri, bilgisayarlı tomografi (BT), manyetik rezonans görüntüleme (MRG) ve elektrofizyolojik testlerdir.

Tedavisi konservatif (cerrahi dışı) ve cerrahi olarak iki gruba ayrılır:

Konservatif tedavi seçenekleri genellikle hafif dereceli, aralıklı ağrısı olan, muayenesi normal olan hastalarda uygulanır. Ağrı kesici ilaçlar, egzersizler, korse kullanımı ve fizik tedavi uygulamalarını içerir.

Cerrahi tedavi ise şiddetli ve sürekli ağrısı olan, muayenesinde his kusurları ve kuvvet kayıpları olan hastalarda uygulanır. Teknik olarak kabaca kaymanın olduğu bölgede sıkışan sinirlerin rahatlatılması ve kaymanın düzeltilip omurgaların vidalarla birbirine sabitlenmesi olarak özetlenebilir.

Sağlıklı günler.

The post Spondilolistezis (Omurga Kayması) appeared first on Dr. Kubilay Murat Özdener.

Spinal stenoz, halk arasında "dar kanal" olarak bilinen, omurga kanalının çeşitli nedenlerle daralması sonucu içinden geçen sinirlerin ve omuriliğin baskı altında kalması durumudur. Bu darlık boyun (servikal), sırt (torakal), bel (lomber) bölgesindeki herhangi bir seviyede olabilir. Genellikle yaşlanma sürecinin doğal bir sonucu olarak ortaya çıkan bu durum; omurga eklemlerindeki kireçlenmeler, bağların (ligamanların) kalınlaşması veya disk yapısının bozulmasıyla gelişir. Bu daralma, sinirlerin geçtiği alanın daralmasına yol açarak sinir dokusu üzerinde kronik bir bası oluşturur ve anatomik yapının işlevini zorlaştırır.

Hastalığın en tipik belirtisi, özellikle yürüyüş sırasında bacaklarda hissedilen ağrı, uyuşma, karıncalanma ve güç kaybıdır. "Nörojenik kladikasyo" olarak adlandırılan bu durum, hastanın belirli bir mesafe yürüdükten sonra bacaklarındaki ağırlaşma nedeniyle durup dinlenme ihtiyacı hissetmesine yol açar. İlginç bir şekilde, hastalar öne doğru eğildiklerinde veya oturduklarında omurga kanalı geçici olarak genişlediği için ağrılarında belirgin bir rahatlama hissederler; ancak dik yürümeye başladıklarında şikayetler kısa sürede geri döner.

Spinal stenozun teşhisi, uzman bir doktorun fizik muayenesi ve MRI veya BT gibi detaylı görüntüleme yöntemleri ile konulur. Tedavi süreci, daralmanın şiddetine ve hastanın günlük yaşam kalitesine göre planlanır. Erken aşamalarda fizik tedavi, ağrı kesici ilaçlar, egzersiz programları ve epidural enjeksiyonlar gibi cerrahi dışı yöntemlerle semptomlar kontrol altına alınmaya çalışılır. Ancak sinir basısının şiddetli olduğu ve hastanın yürüme mesafesinin ciddi şekilde kısıtlandığı durumlarda, sinirleri rahatlatmaya yönelik cerrahi müdahaleler en etkili çözüm seçeneği olarak değerlendirilir.

The post Spinal Stenoz (Omurga Kanalı Darlığı) appeared first on Dr. Kubilay Murat Özdener.

Omurga tümörleri, omurilik kanalında veya omurgayı oluşturan kemik yapılar (vertebralar) içerisinde gelişen anormal hücre kitleleridir. Bu tümörler, doğrudan omurganın kendi dokularından kaynaklanabileceği gibi (birincil/primer tümörler), vücudun başka bir bölgesindeki kanserin (akciğer, meme, prostat gibi) omurgaya sıçramasıyla da (ikincil/metastatik tümörler) oluşabilir. Metastatik tümörler, primer tümörlere oranla çok daha yaygın görülür ve genellikle ileri evre kanserlerin bir komplikasyonu olarak karşımıza çıkar.

Omurga tümörlerinin en yaygın ve genellikle ilk belirtisi boyun, sırt veya bel ağrısıdır. Bu ağrı, mekanik ağrılardan farklı olarak genellikle istirahatle geçmez ve geceleri şiddetlenme eğilimi gösterir. Tümör büyüdükçe sinirlere veya omuriliğe baskı yaparak şu semptomlara yol açabilir:

• Kollarda veya bacaklarda uyuşma, karıncalanma ve güç kaybı,
• Yürüme güçlüğü ve dengesizlik,
• İdrar veya dışkı kontrolünün kaybı (acil müdahale gerektiren ciddi bir durumdur),
• Omurgada şekil bozuklukları veya patolojik kırıklar.

Tanı aşamasında en güçlü araç kontrastlı MR (Emar) görüntülemesidir. Kemik yapının detaylı incelenmesi için Bilgisayarlı Tomografi (BT) ve tümörün yayılımını belirlemek için PET/CT gibi yöntemler kullanılır. Kesin teşhis ise genellikle doku örneği (biyopsi) ile konulur.

Tedavi yaklaşımı; tümörün tipine, büyüklüğüne, konumuna ve hastanın genel sağlık durumuna göre multidisipliner bir ekip (beyin cerrahı, onkolog, radyolog) tarafından belirlenir. İyi huylu (benign) tümörlerde sadece cerrahi çıkarma yeterli olabilirken, kötü huylu (malign) tümörlerde cerrahiye ek olarak radyoterapi ve kemoterapi uygulanır. Günümüzde "Stereotaktik Radyocerrahi" (CyberKnife gibi) yöntemleri, cerrahinin riskli olduğu bölgelerdeki tümörlere yüksek dozda radyasyonu hassas bir şekilde odaklayarak başarılı sonuçlar vermektedir.

Sonuç olarak, omurga tümörlerinde erken teşhis, sinir hasarının önlenmesi ve yaşam kalitesinin korunması açısından hayati önem taşır. Geçmeyen sırt ağrıları ve nörolojik kayıplarda mutlaka bir uzmana danışılmalıdır.

The post Omurga Tümörleri appeared first on Dr. Kubilay Murat Özdener.

Omurilik tümörleri, omurilik dokusunu oluşturan hücrelerden veya çevresindeki dokulardan gelişen anormal hücre kitleleridir. anatomik yerleşimlerine ve geliştikleri bölgeye göre temel olarak iki ana gruba ayrılırlar. Bu sınıflandırma, hem uygulanacak cerrahi yöntemi hem de hastalığın seyrini belirlemede kritik rol oynar.

1. İntradural-Ekstramedüller Tümörler

Bu tümörler dura zarının (omuriliği çevreleyen en dış zar) içinde ancak omurilik dokusunun dışında yer alırlar. Omuriliğin kendisinden değil, onu çevreleyen zarlardan veya omurilikten çıkan sinir köklerinden köken alırlar. En sık görülenler:

• Meningiomlar: Omurilik zarlarından kaynaklanır (genellikle iyi huyludur).
• Sinir Kılıfı Tümörleri (Schwannom ve Nörofibromlar): Sinir köklerinden gelişirler.

Genellikle iyi huyludurlar ve yavaş büyürler; ancak büyüdükçe omuriliği sıkıştırarak ciddi hasar verebilirler.

2. İntramedüller Tümörler

Doğrudan omurilik dokusunun kendi içinden (merkezinden) kaynaklanan tümörlerdir. En nadir görülen ancak tedavisi en hassas olan gruptur. En sık görülenler:

• Ependimomlar: Omuriliğin merkezindeki kanaldan köken alırlar.
• Astrositomlar: Omuriliğin destek dokusundan (glia hücreleri) gelişirler.

Omurilik dokusuyla iç içe geçtikleri için cerrahi olarak çıkarılmaları çok yüksek hassasiyet gerektirir.

Belirtiler genellikle tümörün büyüklüğüne ve konumuna bağlı olarak değişkenlik gösterir. En yaygın semptom, inatçı boyun, sırt veya bel ağrısıdır. Bunun yanı sıra kollarda ve bacaklarda uyuşma, karıncalanma, kas güçsüzlüğü ve yürüme güçlüğü gibi şikayetler sıkça görülür. İleri vakalarda bağırsak ve mesane kontrolünün kaybı gibi daha ağır fonksiyonel bozukluklar gelişebilir.

Teşhis sürecinde MR (Emar) ve BT gibi ileri görüntüleme yöntemleri hayati rol oynar. Tedavi planı ise tümörün tipine, yerleşimine ve hastanın genel sağlık durumuna göre kişiselleştirilir. Genellikle ilk seçenek cerrahi müdahale ile tümörün temizlenmesidir. Tam çıkarılamayan veya kötü huylu olan tümörlerde radyoterapi ve kemoterapi gibi ek tedavilere başvurulur. Erken teşhis ve mikrocerrahi yöntemler, sinir hasarını en aza indirmek ve yaşam kalitesini korumak açısından kritik öneme sahiptir.

The post Omurilik Tümörleri appeared first on Dr. Kubilay Murat Özdener.

The post Omurga ve Omurilik Yaralanmaları appeared first on Dr. Kubilay Murat Özdener.

The post Doğumsal Omurga ve Omurilik Hastalıkları appeared first on Dr. Kubilay Murat Özdener.